Out 13 2011

25 anos do Galicia Caníbal

Published by under Cousas da vida

Ecoaban aínda os ecos da aldraxe e encetaban, -de volta-, os paus contra os traballadores do metal cando nun baixo do Calvario, compartido cuns rapazolos punkies que devecían por matar hippies nas Cíes, -ou eran Sías?-, comezaron a se xuntar para facer música Antón Reixa, Alberto Torrado, Javier Soto e Rubén Losada. Era o ano 1982 e eles deron en se chamar Os Resentidos.
Agora, 25 anos despois do seu inesquecible Galicia Caníbal e a piques de se cumprir 30 do nacemento do grupo, é tempo de lembrar a traxectoria dos fundadores do rock galego, nacidos arredor do poliédrico Reixa.
Antón Reixa, que formaba parte do colectivo poético Rompente dende os seus inicios no ano 1977, decidiu afastarse do mundo das letras, un mundo que deixara atrás a rebeldía dos primeiros tempos democráticos para encetar o proceso de aburguesamento esmorecente no que moitos consideran que aínda vive. O filólogo e profesor vigués atopou no fervedoiro musical dos primeiros oitenta na súa cidade un mundo en ebulición ao que se acabou unindo e case ao mesmo tempo que se ían armando os Siniestro Total, -amigos cos que compartiron local de ensaio, varios membros e EP de estrea, o mítico Surfin’ CCCP, (Grabaciones Accidentales, 1984)-, nacían Os Resentidos, facendo rock en galego. Hoxe, cando hai máis de 100 bandas en activo e consolidadas no país cantando na nosa lingua e tocando unha ampla variedade de estilos, isto pode non semellar novedoso, mais cómpre lembrar que na altura os únicos referentes aos que podían botar man eran os Goma-2 de Portonovo, auténticos precursores do Bravú a finais dos setenta. Ou iso, ou Andrés do Barro; alén do folc e tradicional, apenas había máis nada.
Porén, o propio Reixa ten confesado que o emprego do galego dotou a banda dunha identidade estética singular e dende logo non foi maior obstáculo para a súa difusión estatal, como testemuñan o éxito do seu grande hit Galicia Caníbal, máis coñecido polo retrouso de “Fai un sol de carallo” ou a elección do seu quinto disco, Jei, (Grabaciones Accidentales, 1990), pola revista musical Rockdelux como mellor disco de rock do ano en todo o estado.
Este traballo, considerado por moitos o mellor da súa traxectoria, está xa lonxe, -en canto á elaboración, non tanto na idiosincrasia-, dos seus primeiros traballos, Vigo, capital Lisboa, ( GASA/DRO, 1984) e Fai un sol de carallo, (GASA/DRO, 1986), herdeiros dun movemento punkie aínda esmorecente, sobre todo na periférica Galiza, que convertía todo virtuosismo en algo rexeitable. Malia todo, a pouca riqueza musical dos seus primeiros traballos, -por outra banda, común naqueles oitenta a moitísimos outros grupos galegos e estatais-, era suplida por unha arroiada de frescura, de boas letras, de capacidade de síntese e anovamento da identidade cultural de noso. Deixou dito o outro día Vituco Neira, nunha entrevista realizada ao Reixa por mor do 25 aniversario de Galicia Caníbal, -incluído no seu segundo disco e responsable en gran medida do seu salto á primeira liña musical-, que a letra desta canción xa se escribira moito antes da creación dos Resentidos. Sobrevoaba o subconsciente do noso pobo até que eles lle souberon dar xeito. Non se pode dicir mellor.

A súa andaina remata no 1994, aínda que no 1999 volveron actuar no espectáculo Galicia Beibe, e o seu derradeiro traballo foi o recompilatorio Made in Galicia 1982-1994, (Grabaciones Accidentales, 1994), saído pouco despois de Están Aquí, (Grabaciones Accidentales, 1993). Tras milleiros de discos vendidos e de centos de concertos, despois de facer o que lles petou e sen lle render contas a ninguén, Os Resentidos sepáranse. Deixaron sementado o que antes era un ermo, déronlle referentes propios á xeración bravú e remataron con absurdas discusión arredor da viabilidade do galego para o rock. Estarán sempre, en definitiva, na orixe do rock feito en galego. Agora, vintecinco anos despois de que Galicia Caníbal fose número un nas radios comerciais e de que o seu video-clip irreverente aparecese nas televisións, segue a ser tempo de nos manifestar rotundamente resentidos.

A preparar o disco homenaxe
Para festexar o trixésimo aniversario dos Resentidos, un feixe de grupos, -nomeadamente galegos-, como Das Kapital, Ataque Escampe, Vítor Coyote, Metralletas Lecheras, Ruxe Ruxe, Mercedes Peón, os rapeiros vigueses El Puto Coke, Aíd e Wöyza, Novedades Carminha, Siniestro Total e Fermín Muguruza, entre outros, están a entrar no estudio de gravación para darlles o seu selo persoal aos temas do mítico grupo vigués. Un proxecto que naceu das conversas entre os bulideiros Marcos Payno e Miguel Mosqueira, aos que logo se uniu Daniel Salgado, que pensaron, e pensan, que o repertorio dos Resentidos, sobre todo o que se esquece eclipsado polos temas máis coñecidos, pedía ser revisitado polas bandas galegas de hoxe. Precisamente para actualizalo mais tamén para reivindicar a importancia da súa obra na música galega contemporánea.
Case que sen os seus argallantes creadores se decataren o disco homenaxe foi tomando corpo e na altura xa os propios membros da extinta banda están a colaborar no proxecto, que sairá á venda probablemente entre abril e maio do vindeiro ano, cunha potente distribución e probablemente editado por DRO e Wagner, o que permitirá que o disco teña a repercusión que sen dúbida merece a banda viguesa.
O que xa é seguro é que a presentación oficial do traballo será en Ourense o 19 maio do vindeiro ano, nun concerto no que actuará a Fundación Resentidos ou o que é o mesmo, a maioría dos membros da formación orixinal do grupo máis algún outro compoñente dos que foron pasando polos Resentidos ao longo dos seus 12 anos de traxectoria.
Ficamos a agardar por máis novas deste interesante proxecto, que volverá pór de actualidade a música feita nunha época en que o idioma galego e a subversión aínda tiñan un oco no panorama musical estatal.

Artigo publicado no suplemento FdC do Faro de Vigo o xoves 13 de outubro de 2011.

Comentarios desactivados en 25 anos do Galicia Caníbal

Set 30 2011

Humanose, unha outra visión da sociedade dende Ordes

Published by under Cousas da vida

Artigo para o FdC, publicado xoves 29 de setembro.

A temporarada oficial de festivais musicais de verán no país abriu este ano co Derrame Rock en Ourense a finais de xuño, -por vez primeira o festival saía de Asturias e con notable éxito-, e pechou co Reperkusión de Allariz hai apenas dez días, coma leva sendo costume nos últimos anos. E nas dúas citas estiveron presentes os Dios Ke Te Crew, apresentando o seu novo traballo que saíu á venda no mes de xullo e que supón a súa estrea con Boa Music, editora líder no hip-hop peninsular. A banda de Ordes sorprendeu nos dous concertos, -e noutros festivais nos que actuaron coma o Festigal de Compostela, o Antrospinos de Taragoña ou o Brincadeira de Ordes-, cun potentísimo directo na compaña dos Machina, grupo de hardcore de Cerceda, que fai de banda de apoio dos DKTC tanto en parte dos concertos coma en dous dos temas do novo disco.
Humanose, (Boa Music, 2011), é o nome deste segundo traballo da crew de Ordes, título baseado nun traballo de Liqen, artista urbano que xunto a Sekone se encarga do deseño do álbum. Alén desta colaboración, repiten Miguel de Lira e Popoff Dapousky coma o cabo Ameneiro e o axente Gutiérrez aos que seguen un plantel de voces que achegan algunha mensaxe, algunha idea a un traballo que mantén a liña encetada en Xénese, (DKTC Sons+Falcatruada, 2006), de facer un hip-hop apegado á realidade, lonxe da pose impostada e o alleamento que imperan en boa parte do hip-hop ibérico. Malia o mantemento deste liña clara co anterior traballo, o disco de estrea que significou a maioría de idade do hip-hop galego, que se pon de manifesto sobre todo nas temáticas tratadas nos trece cortes de Humanose e quizais no xeito de rimar a catro voces que xa é marca da casa, o certo é que a entrada dos Machina e mais a presenza de máis samplers roqueiros, -The Doors incluídos-, do que no anterior traballo fai que o novo disco soe máis contundente, máis anoxado, con menos oco para o raggamuffin ou o funk nas bases. Iso non significa, no entanto, que desapareza a variedade pois abonda con escoitar a marabilla de bases de “Están tolos” ou “Dáme Ighual” para entender que os riffs guitarreiros poden dar moito de si e permiten manter o selo de identidade dos DKTC, que adoitan poñer coidado en traballar as bases para escorrentar esa sensación de monotonía que limita moitos discos de hip-hop, facéndoos aburridos para os non seguidores do estilo. Porén, Humanose achega calidade abonda para chamar a atención do seareiro e tamén do non iniciado. Artellado en dous bloques contundentes cun intermezzo onde volven brilar Ameneiro e Gutiérrez, o disco comeza forte despois da intro con “Berra!”, unha chamada á revolta que dá paso a catro temas con bases roqueiras onde a sobredose de publicidade, a ditadura da imaxe e o imperialismo ianqui pasan pola trituradora dos DKTC. Despois do acougo que supoñen “Todo da voltas” e “As dúas caras da moeda”, volve a tralla co segundo bloque de temas, onde a forza dos Machina en “Benvido a Mordor 2.0” e “Rebenta!” leva a crew de Ordes a unha dimensión diferente, recordando a bandas coma Rage Against the Machine que mesturan rap e hardcore, para falar dos presos, da contaminación letal que sofre Cerceda ou do que o sistema educativo fai cos que son, por calquera razón, diferentes.
DKTC seguen a ser Mou, Jamas, Sokram e García nas voces e Dj Murdock nos scratchs, seguen a gravar os seus temas nos Rapapoulo Estudio de Ordes co propio Mou e pasan a masterizar en Nova York da man de Tony Dawsey para manufacturar este traballo que vai estar entre o mellor do hip-hop estatal do 2011. A xira de presentación terá a súa seguinte parada no San Froilán de Lugo, o 12 de outubro na praza da Horta do Seminario, e esa será unha boa oportunidade para poder ollar ao vivo o que probablemente sexa o mellor directo da música galega deste verán, -o combo formado por DKTC e Machina-, malia as curiosas críticas que levantou entre a oposición municipal conservadora da cidade das murallas.
Irreverentes, festeiros, revolucinarios, Dios Ke Te Crew demostran con Humanose que lles queda corda para seguir a ser o referente do hip-hop feito en galego.

Russkaja
Un outro ano, a organización do Reperkusión volveu traer até Allariz algún dos mellores grupos ao vivo europeos. Tres días de espectáculos que van alén da música e que inundan as rúas e prazas da vila de circo, literatura, etc. Houbo concertos os tres días, pero o prato forte foi o sábado 17 de setembro, onde ao carón dos Dios Ke Te Crew+Machina, dos Festicultores e de La Fanfare en Petard, actuaron na vila ourensá os austríacos Russkaja, verdadeiro grupo revelación do festival. Apenas coñecidos no país, o combo encabezado polo moscovita Georgij A . Makazaria, -velaí o nome, a indumentaria e a parafernalia que rodea o grupo-, son un auténtico subidón adrenalínico que a base de ska e polca non paran de darlle calor aos seus directos até conseguir o delirio colectivo. Case noventa minutos sen apenas acougo, chiscadelas ao público, coreografías enriba e embaixo do escenario que ademais non agachan a falla de calidade, senón que veñen adornar o labor musical dos sete músicos que compoñen Russkaja. Rusia, ska e ja, -si en alemán-, enerxía positiva que se basea nunha sección de ventos poderosa, ao trombón H.G. Gutternigg e Manfred Franzmeier no saxofón, á que acompañan o violín de Antonia Georgiew e a voz do propio Georgij, verdadeiro alma máter da formación, nacida para o directo e que se presentou por vez primeira na península Ibérica coa súa actuación en Allariz.
Eles mesmos din que son todo o contrario á Easy Listening Music e autoproclámanse o pesadelo de todas asociacións de música folclórica rusa, pero o certo é que son unha banda moi recomendable que deseguro han volver tocar polo país despois da exhibición de festa e música que deitaron no Reperkusión alaricano.

Comentarios desactivados en Humanose, unha outra visión da sociedade dende Ordes

Set 15 2011

Mosica de soenios (Olladela ao panorama musical en aragonés)

Published by under Cousas da vida

É complicado sacar adiante unha banda. Sempre. Dá o mesmo cal for o estilo, rock, folk, hip-hop,…, conseguir forza abonda para loitar contra todos os inconvenientes que van aparecendo, nomeadamente nos primeiros pasos, é evidentemente complexo e por veces resulta imposible. Eis a infinita nómina de grupos malogrados con apenas unha ducia de concertos na súa andaina, ou a inxente cantidade de maquetas e discos de estrea de moitas formacións que apuntaron cousas interesantes pero que non foron quen de continuar carreira. Se por riba a escolla idiomática do grupo, ben por compromiso, ben por naturalidade, é a dunha lingua minorizada, as complicacións multiplícanse. Un bo exemplo disto é o que lle está a acontecer ao rapeiro vigués El Puto Coke, que vén de recibir hai uns días unha explicación contundente para a non emisión do seu novo videoclip nas principais cadeas estatais: sinxelamente, non o emiten porque está en galego.

Porén, agroman aquí e acolá novos proxectos que fan da defensa dunha lingua, -xa que logo, dunha cultura-, a súa bandeira. E na esmorecente diversidade lingüística da península Ibérica temos exemplos disto en todas e cada unha das falas que latexan baixo a homoxeneización coa que nos pretenden vestir, gostemos ou non. Tamén no aragonés. Apenas falada por unhas vinte mil persoas nas comarcas dos Pireneos e por algún, polo de agora, cativo grupo de neofalantes nas cidades, a luenga propia de Aragón é a escollida por un fato de bandas de variados estilos para transmitir a súa mensaxe.

De seguro, a banda que máis lonxe levou a bandeira do aragonés nos últimos anos son os zaragozanos Mallacán. Con case vinte anos de carreira e catro discos xa no lombo, o último Mar de suenios, gravado no 2009 por R de Rumba e Kulebra, -Violadores del Verso-, e no que se encargan por vez primeira da edición do traballo, -despois de pasaren por diversos selos senlleiros na escena independente estatal como Gor Discos  ou Desobediencia Records-, os Mallacán apresentan unha proposta que lembra o mellor de Lamatumbá ou dos valencianos Obrint Pas. Rock mestizo, música bailable que bebe do ska, do rock e dos ritmos e instrumentos tradicionais que, no caso dos aragoneses Mallacán son a gaita de boto e a dulzaina. Presentes en festivais de sona como o Viña Rock, Pirineos Sur ou o Fuji Rock xaponés, -onde tocaron no 2010 na xira de presentación do seu último disco-, a banda aragonesa é sen dúbida o referente a seguir na música rock en aragonés. Mais non son nin moito menos os únicos. Sen saír da liña musical dos Mallacán, -trazada conceptualmente por vez primeira na península por Negu Gorriak no décimo cuarto corte de Gure Jarrera, (Esan Osenki, 1991), naquel retrouso que repetía a ladaíña “sustraiak, rock, rap ,reggae”-, temos os moi interesantes Prau. Tamén zaragozanos e tamén cunha andaina xa consolidada, creados hai trece anos e con tres discos no mercado, -todos eles editados polo Colectivo Musical Magofermín, referente da música independente en Aragón-, os Prau conformaron ao longo dos anos unha sonoridade heteroxénea , que pode ir do reggae ao hardcore, cunha instrumentación semellante á dos Mallacán e cuns referentes, -The Clash, Negu Gorriak, Mano Negra, a música de raíz,…-, tamén comúns.

Para alén do rock, no eido do folk podemos atopar tamén unha curiosa nómina de formacións que empregan o aragonés nas súas cancións. Temos así a La Ronda de Boltaña, creados ad hoc en xaneiro de 1992 para recuperar a ronda musical tradicional das festas de San Paulo en Boltanya, na comarca pirenaica de Sobrarbe. Pero o que comezou como o rexurdimento dunha tradición musical rematou por ser unha banda que despois de case vinte anos de vida xa editou catro traballos discográficos nos que percorre o folclore aragonés da man dos seus instrumentos tradicionais, acordeóns, gaitas de boto, trompas de Ribagorza, etc.

Outros nomes imprescindibles do folk aragonés tamén empregan decote o aragonés. La Orquestina del fabirol, Borina ou Déchusban adoitan empregalo, alternándoo co castelán nas súas cancións.

Biella Nuei

Son evidentes as similitudes entre todas as tradicións musicais ibéricas que sobreviven baixo o esmagante abafo do mainstream castelán-falante. En todas elas, sempre hai un grupo inicial, unha banda que foi o elo entre a tradición verdadeira que esmorecía ao tempo que a mocidade marchaba para as cidades nos anos 60 e 70 do pasado século e o rexurdimento que vivimos nos últimos 20 anos. Hai uns Milladoiro, hai uns Oskorri e tamén hai en Aragón uns Biella Nuei. Eles foron os encargados neste país dos Pireneos de percorrer as aldeas na procura dos derradeiros testemuños da tradición, de construír réplicas duns instrumentos que esmorecían nos faios das casas das aldeas, mortas xa as mans que os tocaran.

Malia contaren con xa trinta anos de historia, non foi até 1994 que se decidiron a tirar o seu primeiro traballo discográfico de estudio Las aves y las flores, (Resistencia, 1994), ao que seguiron Solombra no 98 e o magnífico Sol d’Ibierno no 2006 e este mesmo ano Romper el muro, interesantísimo traballo no que se unen a Azawan, -formación integrada por varios dos mellores músicos marroquís da actualidade-, e mais a Xavier Paxariño para tirar abaixo os muros da intolerancia e lembrar que unha das maiores etapas de esplendor artístico, cultural e científico de Aragón se deu na época en que era cabeceira de Al Andalus norte e nesas terras convivían xentes de diversas culturas e crenzas. Pero é que os rebuldeiros Biella Nuei andaron tamén enleados neste 2011 noutro proxecto e no verán estiveron de xira con La Fraternité, unha turma de músicos aragoneses, cataláns e occitanos que unen nun  grande espectáctulo as súas tradicións musicais para demostrar que os Pireneos son máis un cruzamento de camiños ca unha fronteira.

Artigo publicado no Faro da Cultura do día 15/09/11.

Comentarios desactivados en Mosica de soenios (Olladela ao panorama musical en aragonés)

Mai 14 2011

A nova vaga da música catalá

Published by under Sen clasificar

Un repasiño por encarga ao novo pop catalá. Publicado onte no Faro da Cultura.

A nova vaga da música catalá

O pasado 15 de marzo saíu á venda o segundo disco do grupo barcelonés Manel e logo se converteu no número 1 de vendas de todo o estado na súa primeira semana, -con 10 000 copias vendidas-, un fito que había 15 anos que non conseguía un traballo cantado en catalá. Fora Joan Manuel Serrat con Banda sonora d’un temps d’un País, (Ariola,1996) e antes xa o conseguiran nos 70 o propio Serrat e Lluís Llach. Mais a de Manel é outra historia.

E iso que unha primeira sensación que transmiten os Manel cando os escoitas, -e nomeadamente cando ollas videoclips coma o de Aniversari ou te mergullas nas letras das cancións-, é a de seren unha caste de mestura entre a música do Serrat máis pop e a imaxinación do Dalí máis mediterráneo. Porén, os escasos referentes cos que adoita contar a xente cando se ten que enfrontar a un disco en catalá son con seguridade os causantes disto. Porque atrás da traxectoria dunha banda que xa acadou o disco de ouro co seu anterior traballo, Els millors professors europeus, (Discmedi, 2008), do que levan arestora vendidas 36 000 copias e que xa os converteu en todo un fenómeno nos países de cultura catalá, aínda que, coma eles mesmos din, non os recoñecen moito pola rúa, está a ferver toda unha nova xeracións de músicos cataláns dos que Manel, -malia conseguíreno sen o querer e sentírense indiferentes, senón molestos, por telo conseguido-, non son máis ca os alumnos aventaxados.

Porque estes catro mozos, Martí Maymó, Arnau Vallvé, Guillem Gisbert e Roger Padilla, que se coñecen dende que andaban xuntos no colexio Costa i Llobera, que non pasan dos 30 e que fan pop costumbrista abriron unha xanela pola que saíron Les Amics de les Arts, Mishima, El Petit de Cal Eril, Estanislau Verdet,…, e unha interminable listaxe de bandas que van gañando espazo fóra do seu ámbito lingüístico paseniño, malia os prexuízos que abrollan incluso entre os seus fans non cataláns que non se resisten a lles preguntar sempre que teñen ocasión iso de cándo se van pasar ao español. Posiblemente non o fagan nunca a maioría deles, por moito que poida abraiar nos pensadores monolingües e mononeuronais, e de feito o que está a acontecer é precisamente o fenómeno contrario, cando bandas coma Refree ou os propios Mishima empregan a súa lingua materna para os seus novos traballos, deixando atrás inglés e español. Exemplificando de xeito maxistral que a máxima de Xurxo Souto, -só dende as propias orixes se pode ser orixinal-, é definitivamente certa, os traballos destas bandas deron un salto cualitativo e son bo exemplo do que pode dar de si este novo pop catalán.

Apesar de que algúns como Jaume Sisa opinan que en Catalunya os bos músicos abrollan como cogomelos e que estamos estes anos está a haber boas temporadas deles como non acontecía dende hai décadas, o certo é que este rexurdimento da música catalá non é tan casual como pode parecer. Atrás desta nova fornada de bandas está a andaina de músicos como o propio Sisa, -veterán cantautor que volveu no 2000 con Visca la llibertat-, ou o fundamental Alegria editado polos  mallorquíns Antònia Font  no 2002 que puxeron os alicerces sobre os que se constrúe esta nova vaga que deixa atrás o tempo perdido durante os anos 80 e 90 do século pasado, cando as manobras políticas que arrodearon o “rock catalá” acabaron por converter o eido musical desta cultura nun ermo no que apenas destacaban Albert Plà, Quimi Portet e bandas coma Els Pets ou Obrint Pas. Tentar canalizar a rebeldía adoita acabar por matala e nunha estraña consecuencia da terceira lei de Newton, unha vez que a política afastou as súas poutas da música o esplendor vén da man dunhas bandas que interpretan pop universal e que se afanan en lle retirar calquera carga política a súa música e o uso da súa lingua, un fenómeno que, de todos os xeitos, tamén acontece no pop español nomeadamente tras o éxito dos Love of Lesbian.

A expresión musical dunha xeración de xente nova, ben formada, con pinta de bos rapaces, avocada a ser apolítica pola podremia na que a propia política se instalou hai tempo, que gusta de facer música universal que fala do cotiá na lingua da casa.



10 milles per veure una bona armadura

Con esta cita de Shakespeare que eles recordan na boca de Kenneth Branagh na versión filmada de “Mucho ruido y pocas nueces”, os Manel poñen título ao seu segundo traballo. Un disco no que manteñen os sinais de identidade que marcaron o éxito do seu disco de estrea pero que, para alén disto, engade algunha evolución ao seu son, evolución abonda como para non pensar que os barceloneses quixeron darlle unha outra volta de parafuso á galiña dos ovos de ouro que atoparan con Els millors professors europeus. Porén, eles, amigos como son de fuxir da mística, son dos que pensan que se che gusta un grupo, o que esperas do seu disco novo é que che siga a gustar. E xa, se hai certa evolución, é sinxelamente impresionante. E nesa liña se moven os catro músicos ao longo dos dez temas que compoñen o novo disco, -coa axuda de once ventos, diversos instrumentistas invitados, o coro Arsinova e as vocalistas Clara Molins e Gisela Follà-, deambulando por historias que lle cantan ao amor con humor e intelixencia, ás veces tamén con fantasía, urdidas sobre unha instrumentación que segue a ser sinxela, malia a presenza de arranxos de vento e corda máis elaborados ca na estrea.

Gravado no estudio Can Sons que teñen en Barcelona, o novo traballo é apresentado ao vivo sen sección de vento, apenas con eles catro sobre o escenario, e a restra de datas xa confirmadas nesta xira de presentación do traballo dá unha idea do fenómeno de masas en que se pode chegar a converter a banda. 10 bolos fechados en maio, outros tantos en xuño. Maioritariamente en Catalunya, pero tamén con incursións en Madrid e Euskadi, polo de agora non por Galiza, para poder gozar da música dun grupo que non se considera máis ca xente normal. Simplemente iso.

Comentarios desactivados en A nova vaga da música catalá

Abr 29 2011

Güintervan. Música feliz

Published by under Sen clasificar

Artigo publicado onte no Faro da Cultura.

O pasado 9 de abril, tivemos a sorte de asistir a apresentación en Vigo, no Xancarajazz, de Mundo loco, (Autoeditado, 2011), a nova proposta musical que promete facer tremer os alicerces musicais do planeta. Soutomaior e Vigo son, polo de agora, os únicos lugares onde se puido gozar ao vivo deste disco de estrea de Güintervan, a formación que se converteu nunha das revelacións dos festivais do verán de 2010, sorprendendo cun directo poderoso que non deixa ninguén indiferente. Despois da súa actuación no Festival de Pardiñas o pasado ano, -en Guitiriz, festa senlleira que xa vai pola súa triséximo segunda edición-, as olladas dos seareiros do folc galegos xiraron cara a unha proposta novedosa que tentaba fuxir do verniz céltico que recobre grande parte das propostas do xénero, tentando atopar na mestura da tradición galega coa música de raíz búlgara e con toques de canción lixeira italiana o elixir que lles permita engaiolar o público nos seus directos.
E nesas seguen estes catro músicos que, malia o novedoso da súa proposta, son en realidade experimentados instrumentistas curtidos noutras formacións con longa andaina na nosa música folc e tradicional. De feito, Roi Alexandre Van Güinter e o seu “irmán” Isaac Van Güinter son os alter egos de Roi Adrio e Isaac Millán, integrantes de Quempallou, e Harry van Güinter e Iván van Güinter, -os outros dous “irmáns” que compoñen a banda- son Harry Price e Iván Gulín, integrantes dos desaparecidos MacFeck. Das cinzas desta banda, na que tamén tocaba Isaac Millán, naceu de feito a Güintervan, co engadido extra da batería do percusionista de Sárdoma, Adrio, nun movemento que xa indicaba con claridade que as intencións da nova formación eran afastarse dos aires celtas para lle dar outro percorrido á súa música.
De feito, foi o labor de investigación do propio Price arredor da gaita búlgara, a gaida, e das melodías tradicionais interpretadas por bandas como Urs Karpatz, Taraf de Haïduks ou orquestras como a de Bretovitsa ou a de Rodopi o que forneceu os alicerces sobre os que se estrutura o disco de estrea da banda, no que das doce pezas, -máis da metade cantadas por Gulín-, dez son adaptacións de melodías tradicionais búlgaras. Nelas o violín de Price, ás veces tamén a gaita búlgara, levan o peso da canción, sobre unha base construída arredor do contrabaixo, a batería e as guitarras ao vivo, mais que no disco engade algún outro instrumento como o cello ou a viola tocados tamén polos propios “irmáns” van Güinter.
Ao feito xa inusual, cando menos nas bandas galegas, de ollarmos unha gaida, un cello e unha batería compartindo escenario hai que lle engadir o protagonismo que a percusión, ás veces tamén o contrabaixo, ten á hora de lle replicar ao violín, e tamén a presenza da sorprendente voz de Gulín, -con andaina metaleira e operística-, o que fai que o son dos Güintervan acabe tendo momentos nos que o jazz, a música italiana ou tamén a irlandesa aparezan con claridade envurulladas no folclore balcánico.
Máis dunha hora de música, -algúns dos temas pasan dos dez minutos-, que comeza con Palabras a voar, que xa nos apresenta todas as credenciais da banda e rematan con Ciao Gitanic, -impresionante intro de tres minutos entre a percusión de Roi e as cordas de Isaac na que despois se ensarillan violín e contrabaixo-. Entre elas, alfaias como as instrumentais Pravo Horo ou Sborechna, onde á contundente dozura do violín se van enfrontando o drum’n’bass das rúas norteamericanas primeiro e o cavaquinho despois.
Arrecendo ás músicas da rúa, “música feliz” din eles cando alguén lles pregunta que qué cousa é a que fan, convite á festa nos directos, despois das presentacións polas Rías Baixas comezaron xira por Francia e xa fecharon algunha data para o verán, como a do festival Terra Brava no Incio, do que promete ser sen dúbida un dos mellores grupos ao vivo nos festivais deste verán, pois sóbralle calidade musical e apresenta unha proposta orixinal que, a pouco que comece a rodar, vai sorprender.

Wisecräcker e Bnegão
Os días de vacacións que vimos de gozar por conta da tradición cristiá trouxeron unha arroiada de actuacións ao vivo na cidade de Vigo, naqueles locais nos que malia todo tipo de atrancos se segue a apostar pola música en directo como xeito de achegar a cultura á cidadanía. Alén das bandas que habitualmente soben aos escenarios da cidade olívica dentro do percorrido das súas xiras nacionais ou estatais, estes días de asueto permitiron a chegada doutras formacións non tan comúns nos nosos escenarios. Así, o pasado xoves a sala Mondo recibiu os alemáns Wisecräcker, un combo de sete músicos e unha impresionante furgoneta que chegou dende Hannover para actuar por segunda vez en Vigo. Viñan apresentar o seu cuarto traballo discográfico, The Pact, (Übersee Records, 2010), unha nova descarga de ska-punk adrenalínico que xa os levou a tocar este ano en Rusia, en Galiza e outras zonas do estado, así como en Alemaña e a República Checa. Música argallada baixo a máxima do “balla e difendi”, que pretende aunar festa e compromiso, como tentou explicar na súa actuación en Vigo o vocalista Álex Méndez. Entre os trallazos skatalíticos, destacaron curiosidades como a versión do “The final countdwon” de Europe ou unha orixinal reinterpretación do “¿Por qué te vas?” de Jeannette.
Tamén nestes días houbo oco para o hip-hop. Á actuación de Malandrómeda no pub Alma e á finalmente cancelada sesión de El Puto Coke na zona de Churruca, uníuselles a chegada, xa por terceira ou cuarta vez no país, do rapeiro brasileiro Bnegão. Á espera do seu segundo traballo cos Seletores de Frequencia, -banda na que se integrou após de deixar os lendarios Planet Hemp-, o Bnegão visitounos acompañado do DJ Negralha, picadiscos do grupo O Rappa e membro tamén do proxecto Electro-Samba.

Comentarios desactivados en Güintervan. Música feliz

Mar 25 2011

Novidades Hip-Hop

Published by under Cousas da vida

A escena hip-hop galega móvese nestes primeiros meses de 2011 e son varios os colectivos e bandas que apresentan material novo para a cada vez máis numerosa grei de seareiros do rap do país. Quizais o lanzamento máis salientable no que levamos de ano sexa o segundo traballo dos Trasnos de Moscoso, Casa da Joaquina, (A Regueifa Plataforma, 2011), onde fan unha escolma sonora do traballo dos últimos 4 anos da banda, con Malvares, “O último que ri”, na voz e mOn nos pratos. Curiosamente, os 7 temas deste Casa da Joaquina supoñen o testamento da formación creada no 2003, pois nos propios créditos do disco, -descargable de balde dende a web aregueifa.net-, dan por fechada a etapa cos Trasnos e anuncian asemade a botadura do Projeto Xido, como parte do colectivo Língua Nativa, proxecto que polo de agora é unha incógnita mais que supón a evolución lóxica despois da saída de Alberto Freaza, “Gordo”, da formación dos Trasnos que ficou reducida a unha soa voz. Gravada, misturada, masterizada e producida en Xabelo Records por Jimi Damolinera,  de Bleak Days, Casa da Joaquina continúa a liña encetada coa estrea dos Trasnos, Denominación de Orixe: Rap do País, (A Regueifa Plataforma, 2007), que os colocou na liña mestra que marcaron, e seguen a marcar, Dios Ke Te Crew; rap feito en galego dende unha óptica aldeá e/ou vilega, que bate duro nos clixés do hip-hop urbano, violento, machista e capitalista que nos ofrece o mainstream e que con peor ou mellor resultado conforman a estética e a sonoridade dunha presada de bandas de hip-hop do país, nomeadamente procedentes das grandes cidades, fronte ás que agroma esoutro polo ao que lle acaería ben a etiqueta coa que os propios Trasnos se apresentaron no mundo: Rap do país. Porén, bótase en falla neste derradeiro traballo dos de Pazos de Borbén algunha outra voz que apoiase a Malvares, para dar colorido onde cumprise, contundencia cando fose preciso, nun traballo que, sendo ben interesante, non deixa de transmitir esa sensación de peche dunha etapa e non despexa a incógnita sobre cales serán os roteiros cara aos que se encamiñarán agora.

Outra banda que está de presentación estes días é Malandrómeda. Os composteláns levan tocado arreo nos últimos dous meses: Ordes, Compostela, A Coruña, Vigo, Ferrol, Carral, Lugo, Boiro, Meiro-Bueu,…, unha ducia de datas nesta época do ano e nos tempos ermos vivimos dan boa proba do suceso deste dúo, que naceu a finais do 2005 despois das colaboracións entre os seus compoñentes, Caldeirada e Hevi, cun par de temas para un programa de radio. Con 3 discos publicados, e accesibles na rede, este proxecto dos rapeiros composteláns seguen a demostrar que o hip-hop é moito máis variado do que nos queren deixar ver, ao igual que o fan as outras bandas nas que compaxinan o seu labor, como Non Residentz,  Fluzo ou Foddiebarbaconna. Pioneiros, vangardistas e con calidade, Malandrómeda destila o mellor destes dous rapeiros como se pode comprobar no maxi single que están a apresentar estes días, Que nos leve pra diante, (Autoproducido, 2011), composto por dous temas novos aos que se engaden dúas remisturas de Kaze e Mou deses temas, ademais dunha pista instrumental e unha de batalla. Á venda en TeMazo.org en vinilo, na mesma web pódese descargar de balde unha versión cos 2 novos temas e a remistura de Kaze para o que dá título ao maxi. Pequena pílula de hip-hop auténtico que augura que o próximo traballo dos composteláns, probablemente na rúa contra o verán, vai ser unha agradable sorpresa.

Tamén a factoría viguesa de hip-hop ten novos traballos na rúa. O MC de Teis Dr.Valda vén de tirar un novo EP formado por 3 temas onde recunca no seu estilo próximo ao rap americano dos 90, que coma sempre se pode conseguir na web licorkafe.com, onde tamén atopamos o último de El Puto Coke, Piya Esto vol. III, (LK producciones, 2010), recompilatorio para o que rapeiro vigués contou con xente da calidade de Wöyza, Gran Purismo, Mind Da Gap, Shidi, Pumpkin, Make-D, Kesia, Sale, Dr.Valda, Seilaesencia, Zentinela, Cartel Hispano, Nalia ou Shelar, unha auténtica selección do rap galego e ibérico.

Hip hop galego no Liet International 2010

Afastado do estilo repelente e demodé de Eurovisión, hai xa sete anos que as linguas minorizadas europeas teñen o seu festival da música. O Liet International, que se veu desenvolvendo na cidade frisia de Ljouwert durante as súas 4 primeiras edicións para viaxar a Laponia en dúas ocasións e aterrar en An Orient-Lorient, na Bretaña, o pasado 27 de novembro de 2010  para a súa sétima edición. Foi a a cuarta vez que Galiza contou con representación neste festival de música en linguas minorizadas, despois das presenzas de Uxía no 2004, Narf no 2006 e Boy Elliott & The Plastic Bags no 2008 e por vez primeira esta representación correu por conta dun grupo nacido na emigración, Mafia Galega. Trátase dun colectivo musical liderado por Francisco Fernandez, Paco, que dende Suíza fai hip-hop en galego e que representou o noso país grazas a unha iniciativa da Liga Nacional de Billarda que, diante da ausencia de apoio por parte das institucións públicas, tomou a iniciativa e presentou o tema Billarda sempre, himno desta Liga Nacional, que a cada paso reúne máis palanadores e palanadoras nos campos de xogo do país, que foi escrito por Xabier Cordal e musicado por Mafia Galega.

Acarón doutros 11 grupos escollidos entre as máis de 40 propostas apresentadas, o galego soou a canda o frisio, o saami, o asturiano, o irlandés,…, e malia non obter ningún dos 2 premios en desputa, o do público e o do xurado, achegou a nosa presenza á festa das linguas e culturas minorizadas que neste 2011 se traslada a Udine, no Friuli-Italia e se celebrará tamén en novembro. Quizais cumprise tomarmos exemplo de Asturias, que apoia dende o seu departamento de política lingüística este festival organizando unha fase nacional do concurso, como fan tamén Frisia ou os Saami, o que garante a presenza dunha banda destes países na gran final.

(Artigo publicado no Faro da Cultura do xoves 24 de marzo de 2011)

Comentarios desactivados en Novidades Hip-Hop

Xan 27 2011

As novas tecnoloxías e o galego(II). Os Videopoemas

Published by under Sen clasificar

Prometida en decembro, velaquí a segunda entrega das relacións actuais entre a nosa lingua e as novas tecnoloxías, desta volta centrada na nosa literatura. Saíu publicada hoxe, parcialmente CENSURADA, na cuarta páxina do suplemento Faro da Cultura.  Xusto despois de enviar o artigo ao Faro atopei esta nova páxina, poesiagalega.org, dende onde poder achegarse on-line á produción poética galega dos últimos 200 anos.

Videopoemas

Non descubrimos nada novo ao afirmar que as pantallas son hoxe en día un soporte intelectual, así como o foron antes, -como o veñen sendo dende hai séculos-, a pedra, o papiro ou o papel. Malia servir de soporte tamén á continua enxurrada de sudre coa que nos agasallan xenerosos a TV, o cinema e, a cada paso máis, tamén a rede, non nos debemos enganar e pensar en matar o mensaxeiro no canto de sabermos escolmar o positivo das novas tecnoloxías. A tentación sempre latente nos ambientes literarios máis elitistas e conservadores de refugar de calquera achegamento cara ás posibilidades expresivas da pantalla non deixan outro camiño á poesía, -nomeadamente á poesía-, que o de esmorecer neste comezo de milenio, arrolada até a morte no vaivén das cómodas butacas de lectura pequenoburguesas.

Non van coñecer a poesía as novas xeracións nacidas e criadas nun mundo cultural domeado en monopolio opresivo pola imaxe en movemento? Pois probablemente só o farán através da videopoesía.

Chimpando por riba da problemática de lle pór estremas a unha manifestación artística nada precisamente en territorio arraiano, dacabalo entre o cinema e a literatura, e sobre a que aínda existe polémica arredor da necesidade, ou non, da presenza dun texto, -lido ou escrito na pantalla-, como elemento vertebrador do videopoema, o que está claro é que as orixes da videopoesía se afunden no movemento surrealista. Deste xeito, L’etoile de mer, rodada en 1928 por Man Ray e baseada nun poema de Robert Desnos ou mesmo Anémic Cinéma de Marcel Duchamp e Un chien andalou de Buñuel e Dalí, poden ser consideradas precursoras dos videopoemas, aínda que as primeiras obras que poden ser chamadas con rotundidade videopoemas pertencen ao labor de pescuda de novas formas de expresión do poeta portugués Ernesto Manoel de Melo e Castro, quen despois de probar a poesía concreta, argallada no Brasil na década dos 50 do século pasado, pasou a traballar na mestura de poesía e imaxe en movemento no que se deu en chamar poesía experimental.

E na Galiza, sen dúbida foi  Antón Reixa o pioneiro en experimentar novos soportes para a súa produción artística. Para alén da súa faceta máis coñecida, a que o levou a mesturar a súa obra poética coa música através dos Resentidos primeiro e de Nación Reixa despois, cómpre lembrar que en 1990 o agora produtor de cinema e TV revolucionou a poesía galega con Ringo Rango, que recolle unha serie de textos do autor vigués lidos por el mesmo, micrófono en man, superposto sobre imaxes e videos que apoian o texto pero que se achan en todo momento supeditados á poesía.

Por un vieiro semellante, o de achegar pistas visuais que axuden a entender mellor o significado dos poemas, transitou tamén Yolanda Castaño. Quizais como consecuencia lóxica dos referentes culturais que lle tocou vivir por idade, a poetisa galega incluíu no seu poemario O libro da egoísta, (Ed. Galaxia, 2003) un videopoema que ademais resultou gañador do Premio Videocreación do Festival Compostela Curtocircuito no ano 2004.

Precisamente na capital galega comezou a finais do 2005 “Translittera. Xornadas de novas linguaxes poeticas”, evento de experimentacion multidisciplinar desenvolvido entre o 18 de novembro e o 3 de decembro dese ano e que serviu de punto de encontro das novas expresión literarias e arredor do cal comezou a se multiplicar a produción videopoética galega. Unha nova produción feita por creadores que entenden que a rede non é unha inimiga  senón unha poderosa aliada para a difusión masiva da poesía, tanto da tradicional coma destas novas manifestacións que funden varios xéneros. Así, moitos dos compoñentes desta nova xeración de videopoetas colocan as súas creacións na rede, nos seus blogues persoais, como acontece con María Lado que foi subindo a súa produción durante 5 anos ao blogue casatlantica.blogaliza.org ou os irmáns David e Estevo Creus que rexentan nonouedicions.blogspot.com, un proxecto alternativo de edición de experiencias, e tamén a que quizais sexa o mellor expoñente desta nova xeración Sara Jess, pseudónimo baixo o que se agocha a mosense Lara Bacelos que leva varios anos tamén a subir a súa produción a ocartafoldesilencios.blogspot.com, unha produción na que a imaxe ten xeralmente máis importancia ca o texto, a propia autora ten confesado algunha vez que ela non se considera poeta, agás nos traballos baseados na obra doutros autores, como Ollos da cidade, onde os textos de Kiko Neves e Fran Alonso sérvenlle de fío condutor á autora para falar do mundo urbano.

Velaquí unha outra produción do Reixa, anterior á que cito no artigo e que descubrín precisamente en poesiagalega.org. Trátase dunha curtametraxe baseada no poema A Rosalía de Luís Pimentel, Chove contra pasado.

Nova edición do Cantalingua

O ano pasado, coa intención de apoiar a música en galego e contribuír a súa difusión, os organizadores do Correlingua e o portal de música galega Komunikando.net convocaron a primeira edición do consurso Cantalingua, no que participaron 40 formacións, entre grupos e solistas, das máis variadas procedencias e estilos musiciais mais cunha característica en común: faceren música en galego. Dende o rock dos Zënzar ou os John Deeres até o hip-hop de Garcia MC, pasando por o son mestizo de Sacha na Horta ou o Som do Ghalpom e chegando incluso ao son próximo as bandas populares dos anos 30 do século pasado dos eonaviegos Folkgazais. Os gañadores foron o grupo Machina, unha banda de emo-core procedente dun dos berces do rock galego, Cerceda. De feito, as 3 bandas finalistas na edición do Cantalingua do ano pasado procedían da mesma bisbarra, pois ademais dos Machina, foron elixidos Garcia MC e Kastomä, ambos os dous da vila de Ordes.

E este ano vén de pórse en marcha unha nova edición deste concurso musical ideado pola Asociación Socio-Pedagóxica Galega (AS-PG), a CIG-Ensino, a Mesa pola Normalización Lingüística e os concellos de Lugo, Pontevedra, Santiago e Vigo, en colaboración co portal de música en galego Komunikando.net. Dende estes días e até o vindeiro 10 de abril pódense enviar as maquetas baixo licenza Creative Commons entre as que serán escollidas as tres finalistas que levarán como premio unha serie de actuacións a celebrar no mes de maio dentro dos actos organizados arredor do Correlingua. Aínda que como din na propia web os organizadores, o obxectivo deste concurso non é gañar, senón espallar a música galega, a nosa música.

One response so far

Dec 10 2010

Galego 2.0

Published by under Cousas da vida

Artigo publicado onte no Faro da Cultura sobre as novas tecnoloxías e o galego. A limitación de caracteres que impón a prensa non me deixou pór todo o que eu quería dicir, así que igual hai segunda parte.

As novas tecnoloxías e o galego

Dende o pasado venres 2 de decembro, é posible descargar de balde Puag que noxo!, a aplicación para iPad e iPhone creada a partir do libro homónimo de Fina Casalderrey, ilustrado por Andrés Meixide e publicado pola Editorial Galaxia no 1997. Primeiro dos títulos do proxecto Contoplanet, Puag que noxo! ábrenos un abano de posibilidades, lúdicas e didácticas, incrible grazas á súa grande interactividade, e supón a estrea oficial da nosa lingua nos produtos da empresa da mazá, pois até o de agora todo o que existía para Mac en galego era software libre ou produtos destinados a varios sistemas operativos, como o navegador Mozilla Firefox.

Mais a cativa presenza do noso idioma nos produtos desta empresa, -o que leva a moitos utentes galegos a empregaren o portugués como idioma de traballo-, non é reflexo da verdadeira presenza, cando menos teórica, do galego nas novas tecnoloxías. Así, as sucesivas versións do sistema operativo maioritario, o Windows de Microsoft, levan sendo traducidas para o galego dende hai uns anos, aínda que sempre con atraso con respecto as versións en portugués, español ou catalán. E dende logo os atrancos para podermos traballar cun computador que fale o mesmo idioma ca nós remata de escollermos un sistema operativo baseado no software libre. Dende a web www.mancomun.org podemos descargar de balde Galinux, un sistema operativo gratuíto e en galego, ou simplemente algunha das aplicacións existentes e compatibles cos outros sistemas: o navegador Firefox, o Openoffice, etc. Outro tanto acontece cos teléfonos móbiles; a web www.oteumobilengalego.com, -ao igual que mancomún dependente da Xunta-, achéganos cumprida información sobre as operadoras de telefonía e os modelos de celulares que ofertan os seus servizos no noso idioma. E tamén nas redes sociais ten presenza o galego. Tanto no omnipresente Facebook coma no adolescente Tuenti, o galego está entre as linguas en que se pode configurar a páxina dende a que compartir as nosas vivencias na era 2.0.

Esta ampla oferta de aplicativos informáticos en galego débese en gran medida ao labor de grupos como o proxecto Trasno,  que se dedica a traducir para o galego software libre, e que nos permite presumir de ser unha das únicas seis linguas con tradución propia, -ao 100%-, da última versión do Ubuntu, o sistema operativo libre máis popular. Estes datos, xunto a outros como os que fornece decote blogaliza.org sobre o blogomillo, -o conxunto de blogues escritos en lingua galega, case dez mil con máis de mil activos no último mes-, permiten debuxar un panorama esperanzador para a lingua galega na época dixital. Cando menos no plano teórico, porque a realidade semella non ser tan idílica. Malia dispoñermos destes aplicativos informáticos na nosa lingua, apenas o 8,3% das PEMES galegas empregan software en galego, segundo datos do Observatorio Galego da Sociedade da Información, e se ben na Administración Pública a porcentaxe é moi superior, por exemplo, no ensino non universitario, tampouco podemos obviar que aínda se producen enormes paradoxos como o de os computadores da universidade de Vigo, agás contadas excepcións, non estaren na nosa lingua, nen tan sequera nas propias aulas de filoloxía galega.

Nun panorama marcado por extraordinarias iniciativas individuais e polo desleixo das institucións no que respecta a presenza do galego nas novas tecnoloxías, o estado da nosa literatura no mundo dixital, máis dependente de sempre das primeiras ca das segundas, é, en xeral, cualitativa e cuantitativamente mellor. Dende o histórico xornal on-line Vieiros.com, fundado o 24 de febreiro de 1996 e tristemente desaparecido o pasado 25 de xullo de 2010, deuse acubillo a moitas das iniciativas pioneiras da literatura galega na rede, -como o interesante Por conto alleo de Camilo Franco de 1999-, e tanto as pequenas editoriais alternativas coma Estaleiro Editora coma as meirandes, Xerais e nomeadamente Galaxia que, para alén do devandito proxecto Contoplanet, conta xa cunha grande oferta de e-books, apostan con decisión polo libro electrónico e polas posibilidades, creativas e de difusión, que as novas tecnoloxías lle ofrecen á literatura.

Novos camiños para a literatura

O proxecto Contoplanet, realizado a tres bandas entre a Editorial Galaxia, o estudio Milrayas Diseño e a produtora Perro Verde Films e presentado estes días, é unha aplicación de contos infantís para iPhone e iPad, que converte cada historia, segundo afirman os propios promotores, nunha experiencia emocional, intuitiva e amable. O proxecto baséase nunha serie de contos pertencentes á colección Árbore, para alén de Puag, que noxo!, que pode ser descargado de balde durante un tempo, atopamos nesta primeira fase do proxecto as obras Quen son?, de Alicia Borrás, con ilustracións tamén de Andrés Meixide, Voces na lagoa do espantallo, de Xan López Domínguez, Un can no piso!, de Fina Casalderrey, con ilustracións de Kristina Sabaite e Conto para non comer, de Oli, de novo ilustrado por Andrés Meixide, que en moi pouco tempo estarán tamén dispoñibles na tenda on-line de Apple. Cada un destes contos foi dixitalizado, traducido para o castelán e o inglés e narrado por profesionais nestes dous idiomas, ademais de loxicamente no galego. Engadíronselles zonas táctiles, efectos de son e animacións, de xeito que se amplía enormemente as nosas opcións para gozar con cada conto, opcións que van dende a posibilidade de gravarmos nós a locución do conto até as grandes posibilidades de interactuación para os cativos que permite a tecnoloxía Apple dos trebellos para os que están deseñados.

Apenas dez anos despois de que comezasen a aparecer libros electrónicos en galego, este formato, ben sexa o tradicional pdf como o máis moderno epub, queda obsoleto diante das novas posibilidades que ofrecen as aplicacións de Contoplanet que deseguro os substituirán entre o público infantil a pouco que se popularicen os soportes para as que foron deseñadas.

2 responses so far

Nov 10 2010

retallos

Published by under cousas de meu,poemas

Glamour Grotesco <– Dálle aquí, que a poesía con Glamour Grotesco entra!

I.

Por que te chamas merca?

Por que non arnoia…

ou entrimo

Por que te chamas merca?

Por que non

Celanova

II.

4:48

quinto xaruto da noite estremecida.

ti na cama

viúva de moribundo.

eu no estudio

arredor de min.

III.

canto pode un caer?

velaí outro xeito de entender o infinito

IV.

antes

as crianzas ían os parques

e botábanlles comida ás pombas.

agora

as crianzas quedan na casa

e bótanlles merda aos cerebros.

Osborrachosalimentanunspaxarosnoxentos

quevoanpolasprazasperoxanonéomesmo.


Comentarios desactivados en retallos

Nov 04 2010

Aló irmão + Outonalidades no Faro da Cultura

Published by under Cousas da vida

Marabilla musical do ano na Galiza, sen dúbida, o CD+DVD de Aló irmão de Narf e Manecas Costa. Aquí tedes, -tamén podedes ollalo na páxina do propio Faro da Cultura-, un novo artigo sobre a nosa música.

O camiño galego pola música africana

Se vostede decide ir este outono até Lisboa, malia as novas e irracionais portagens, poña atención e escoite o novo saúdo de moda entre a comunidade africana… Aló irmão, tudo bem? Atrás del agóchase a historia dun occidental accidental e dun home de Cacheu que se encontraron hai 3 anos nun camerín de Pontevedra. O Narife e o Manecas. Fran Pérez e Manecas Costa. Aló irmao.

Foi no Cantos da maré do 2007 onde prendeu a faísca entre estes dous guitarristas e foi un ano despois, o 13 de xuño do 2008 no Salón Teatro de Compostela, onde se apresentou este proxecto de irmandade galego-guineana que deron en chamar Aló Irmao. Agora, transcorridos dous intensos anos de presentacións ao vivo do seu espectáculo e percorridos escenarios galegos, portugueses, británicos ou brasileiros, apreséntase un interesante traballo discográfico en formato CD+DVD que recolle a gravación do concerto que os dous guitarristas ofreceron o 17 de xuño do 2009 no Teatro Principal da capital galega, coa colaboración do percusionista mozambicano Celso Mahuaie. Á venda na Galiza dende o pasado verán e en Portugal dende comezos do mes de outubro, Aló Irmao, (Falcatruada, 2010), está a se converter en todo un suceso no país veciño e na África lusófona. Número 1 no top ten da RDP África, -referente musical dos PALOP-, participacións en diversos programas de radio e televisión e unha popularidade inmensa entre a poboación de orixe africana de Lisboa. Eis o que acontece cando a música galega de calidade sabe atopar o seu espazo natural na lusofonía.

O disco consta de doce temas escritos “a catro mans”, interpretados apenas con guitarras, baixos e a percusión de Celso Mahuaie, ao que se une ás veces o propio Manecas coa tina, o tambor de auga de Guiné-Bissau. Mais a instrumentación cuasi espartana é exprimida até as súas derradeiras posibilidades por estes dous músicos habelenciosos, que son quen de xerar universos sonoros sorprendentes tanto unindo as súas guitarras, por exemplo no tema que dá nome ao traballo Aló irmao, coma artellando as melodías cunha base rítmica do baixo, -tocado por Manecas nalgúns temas, O tren…, e por Narf noutros, como Nha mame-, sobre a que a guitarra tocada polo outro parceiro vai trazando camiños que transcorren polos eidos da música negra, ben sexa polas sonoridades que nos chegan na actualidade dende o continente africano, ben sexa por aqueloutras que emprenderon viaxe cos escravos hai séculos e agora chamamos rock ou blues.

Así, riffs guitarreiros fúndense coa sonoridade única da tina cando toca inclinar a romana cara a Europa e duetos de guitarra ensarillan melodías cando o peso recae na África polirrítmica, pero en ningún momento renxe a mistura, nunca é forzada a conxunción e nisto teñen moito que ver calidade e sensibilidade, cualidades que rebordan neste traballo.

No tocante ás letras, o presente traballo discográfico apreséntase como un auténtico exemplo do multilingüismo que tanto desexan os nosos gobernantes para as nosas crianzas. Galego, criolu, -o crioulo de Guiné-Bissau-, portugués, inglés, Machopi,…, o abano de linguas que transitan polas doce cancións do disco é impresionante, e nelas exprésanse desexos, lembranzas da infancia, vivencias da emigración, letras compostas maioritariamente por Narf e Costa, aínda que a nota sobresaínte neste apartado vén da man dos textos de Sonia Sultuane, José Craveirinha e, sobre todo, Xelís de Toro que van aparecendo zarrapicados aquí e acolá no medio do océano de sensacións deste Aló irmao. Cómpre aquí sinalar unha das poucas eivas que se lle poden apuntar a este traballo, o feito de as partes cantadas polo Manecas Costa apareceren no libreto traducidas para o galego no canto de estaren no crioulo orixinal, o que fai que perdamos parte dos matices que poidan agochar.

No entanto estamos, non cabe dúbida, diante dun dos grandes discos galegos do 2010, -por orixinalidade, repercusión e calidade probablemente o mellor disco do ano-, unha segunda oportunidade de gozar co marabilloso espectáculo Aló irmao para aqueles afortunados que andaron espelidos e puideron ollalo ao vivo ou a perfecta maneira de descubrilo para quen non tivo esa sorte.

Tecendo novas pontes con Portugal

Hai anos que a música ultrapasou a literatura á hora de establecer conexións culturais coa lusofonía. Malia algunha iniciativa illada, o certo é que as letras galegas apenas interesan nin son coñecidas nos países de lingua portuguesa e os grandes escritores lusófonos chegan masivamente ao público galego através do castelán, nun paradoxo do que son responsables todas as persoas que teimudamente negan as potencialidades das nosas semellanzas culturais. Afortunadamente, o mundo da música non paga a portaxe de absurdos debates normativos nin se pecha en elites autocomplacientes, polo que é moito máis doado, xa que logo moito máis común, o intercambio. Podiamos ir até o propio Zeca ou lembrar os devanditos Cantos na maré, pero temos mostras abondas só con ollarmos para a produción musical galega máis recente. Así, e para alén da experiencia de Narf e Manecas, Carlos Núñez emprendeu camiño para o Brasil no seu último traballo, onde colaborou con outro Carlos, o Carlinhos Brown. Tamén Marful vén de levar o seu novo traballo até a Casa da Música do Porto, -primeira banda galega en facelo-, e un ano máis o ciclo OuTonalidades, o circuíto portugués de música ao vivo volve colaborar coa Rede Galega de Música ao vivo para argallar un trasvasamento que leva cinco bandas portuguesas a tocar na Galiza e cinco bandas galegas a tocar en Portugal durante todo o outono. Dakidarría, Pé de Boi, o Sonoro Maxín, Marcos Teira e PeldeNoz son os escollidos pola parte galega, unha boa mostra que abrangue o ska, a cumbia, o folc, músicos de longa traxectoria e bandas máis novas que levarán até os escenarios portugueses a música de aquén Miño.

Comentarios desactivados en Aló irmão + Outonalidades no Faro da Cultura

Next »